Het landschap als basis voor uw plan

Veenontginningen liggen rond Zwartebroek. Dit type landschap bestaat uit grotere en kleinere langgerekte kavels. Deze worden van elkaar gescheiden door sloten, elzensingels, broekbossen en rijen elzen, essen en knotwilgen. Door de gevarieerde beplanting ontstaan allerlei doorzichtjes over de percelen. Het rechtlijnige landschap wordt daarmee heel afwisselend ervaren. De historische verkavelingsstructuur is grotendeels behouden gebleven.  

Koers

We werken aan een toekomstbestendig landschap waarin de identiteit van het verleden behouden blijft. Het landschap biedt kansen voor een slimmere waterhuishouding met ruimte voor waterberging, duurzame landbouw en landschapsherstel. Met de aanplant van singels, bomen en bosjes van ‘weg tot weg’ wordt de langgerekte kavelstructuur nog meer benadrukt.  

Aan de slag

Voorbeelden van activiteiten die passen binnen dit type landschap:

• maak de oevers minder steil van beken, slootjes en greppels;
• zorg voor variatie in plantsoorten en afstand (plant op onregelmatige afstanden);
• plant streekeigen struiken en bomen die passen bij de grond.

Meer informatie en uitleg in het handboek

• Alle informatie over dit landschap staat in hoofdstuk 3 van het Handboek Landschap (pagina 89 en verder).
• Alle streekeigen planten voor de hele gemeente Barneveld staan in hoofdstuk 5 van het Handboek Landschap (pagina 404 en verder).
• Zie ook de plantadviezen van Stichting Landschapsbeheer Gelderland voor Veenontginningslandschap(Verwijst naar een externe website).

Het kampenlandschap ligt in het gehele buitengebied, behalve op de Veluwe en rond Zwartebroek. Er liggen grote aaneengesloten kampenlandschappen rond Barneveld. Kenmerkend is de kleine, onregelmatig gevormde kamerstructuur. Deze ‘kamers’ bestaan uit natte hooilanden en hoger gelegen bolle akkers (‘kampen’ of ‘essen’ genoemd). Zij worden omzoomd door dichte houtwallen, houtsingels en hagen. De inrichting van het landschap volgt het natuurlijke reliëf. Door ruilverkaveling is veel van het kleinschalige karakter verdwenen en wordt het contrast met andere landschapstypen vager. 

Koers

We werken aan een waardevol cultuurlandschap waarin natuur, recreatie, wonen en landbouw in balans zijn. Nieuwe ontwikkelingen voegen zich op een logische manier in het bestaande landschap. Bebouwing past bijvoorbeeld in de lagere delen rondom kampen. De kamerstructuur wordt versterkt door de houtwallen en bosjes rondom de kampen terug te brengen en de wegen rondom de kampen te beplanten.

Aan de slag

Voorbeelden van activiteiten die passen binnen dit type landschap:

• houd de kamerstructuur in stand door houtwallen, struwelen en hagen aan te leggen;
• zorg voor ommetjes die aansluiten bij bestaande paden of reactieve bestemmingen;
• plant streekeigen struiken en bomen die passen bij de grond.

Meer informatie en uitleg in het handboek

• Alle informatie over dit landschap staat in hoofdstuk 3 van het Handboek Landschap (pagina 105 en verder).
• Alle streekeigen planten voor de hele gemeente Barneveld staan in hoofdstuk 5 van het Handboek Landschap (pagina 404 en verder).
• Zie ook de plantadviezen van Stichting Landschapsbeheer Gelderland voor Kampenlandschap(Verwijst naar een externe website).

Broekontginningen liggen in lagergelegen gebieden langs de beken. Ten noorden van Kootwijkerbroek ligt een groter aaneengesloten gebied en in het westelijk buitengebied liggen verspreide broekontginningen. De broekontginningen zijn nat en relatief vlak. Ze bestaan uit rechthoekige percelen die van elkaar worden gescheiden door greppels en sloten. Langs de wegen en sloten liggen soms elzensingels of knotbomen. Veel van deze houtstructuren zijn inmiddels niet meer aanwezig, waardoor het landschap opener oogt dan voorheen.  

Koers

We werken aan een toekomstbestendig landschap. Daarin gaat productieve landbouw samen met een aantrekkelijk en robuust landschap. We investeren in het vasthouden van water, het toevoegen van streekeigen beplanting, waar mogelijk in combinatie met wandelpaden. Daarmee krijgt het landschap een hogere opnamecapaciteit voor zowel water als bebouwing.  

Aan de slag

Voorbeelden van activiteiten die passen binnen dit type landschap:

• laat beken meanderen (kronkelen) en maak ze minder diep;
• volg bij bouwen de rechtlijnige patronen van het landschap, haaks op de hoofdweg;
• plant streekeigen struiken en bomen die passen bij de grond.

Meer informatie en uitleg in het handboek

• Alle informatie over dit landschap staat in hoofdstuk 3 van het Handboek Landschap (pagina 121 en verder).
• Alle streekeigen planten voor de hele gemeente Barneveld staan in hoofdstuk 5 van het Handboek Landschap (pagina 404 en verder).
• Zie ook de plantadviezen van Stichting Landschapsbeheer Gelderland voor Broekontginningslandschap(Verwijst naar een externe website).

Heideontginningen liggen voornamelijk rond Kootwijkerbroek, Stroe en Voorthuizen. Maar ook in diverse gebieden op de Veluwe en in het westelijk buitengebied. Kenmerkend zijn de grote percelen in blokvormige patronen. Ze worden van elkaar gescheiden door rechte watergangen en soms ook bomenrijen. Rechte lijnen domineren in dit landschapstype. De beplanting die van oudsher aanwezig was of is aangeplant (heide, vennen, houtwallen en erfbeplanting), is nu grotendeels verdwenen. Het landschap wordt intensiever gebruikt voor de landbouw en heeft daarmee een meer open karakter gekregen.  

Koers

We werken aan een toekomstbestendig landschap. Daarin gaat productieve landbouw samen met een aantrekkelijk en robuust landschap. We investeren in duurzaam bodembeheer, een robuust netwerk van landschapselementen (lanen, houtwallen, singels, bosjes, erfbeplanting en hagen) en maken natte delen nog natter. 

Aan de slag

Voorbeelden van activiteiten die passen binnen dit type landschap:

• leg productiebosjes aan, zoals een voedselbos of hakhoutbosje;
• leg poelen aan om water langer vast te houden;
• plant streekeigen struiken en bomen die passen bij de grond.

Meer informatie en uitleg in het handboek

• Alle informatie over dit landschap staat in hoofdstuk 3 van het Handboek Landschap (pagina 137 en verder).
• Alle streekeigen planten voor de hele gemeente Barneveld staan in hoofdstuk 5 van het Handboek Landschap (pagina 404 en verder).
• Zie ook de plantadviezen van Stichting Landschapsbeheer Gelderland voor Heideontginningslandschap(Verwijst naar een externe website).

Brinkdorpen zijn Garderen en Kootwijk en enkele plekken op en direct ten westen van De Veluwe. Kenmerkend zijn de bolle essen met open bouwlanden. Deze gronden worden omzoomd door houtwallen. In contrast hiermee staan besloten zones rond bebouwing. Daarin zijn boerderijen en woningen in een lint (lijn) langs de weg gegroepeerd. De karakteristieke brinkdorpen Garderen en Kootwijk ontstonden rond een centrale brink: een plek waar vroeger vee bijeen werd gebracht. De wegen volgen het natuurlijke reliëf van het landschap.  

Koers

We werken aan een vitaal landschap waarin een goed waterbeheer centraal staat. Dit betekent dat het water goed kan infiltreren in de bodem en dat we het water langer vasthouden. In dit kwetsbare landschap zetten we in op het behouden van de open essen. We zien de wegen als ruimtelijke dragers van het landschap.  

Aan de slag

Voorbeelden van activiteiten die passen binnen dit type landschap:

• stem beplanting af op de omgeving en type wegen (planten sturen de blik van weggebruikers);
• zorg voor natuurlijke overgangszones, zoals een geleidelijke overgang van open es (akker) naar bosrand;
• plant streekeigen struiken en bomen die passen bij de grond.

Meer informatie en uitleg in het handboek

• Alle informatie over dit landschap staat in hoofdstuk 3 van het Handboek Landschap (pagina 153 en verder).
• Alle streekeigen planten voor de hele gemeente Barneveld staan in hoofdstuk 5 van het Handboek Landschap (pagina 404 en verder).

Heide, bos en zandverstuivingen liggen in De Veluwe. Dit type landschap heeft een grote variatie: loof- en naaldbossen, uitgestrekte heidevelden, levende stuifzandgebieden, landgoederen en landbouwclusters. Hierdoor is het landschap afwisselend open en besloten. 

Koers

We werken aan een vitaal en veerkrachtig landschap waarin natuur, erfgoed en recreatie elkaar versterken. Cruciaal hierin zijn herstel van biodiversiteit en sterkere ecosystemen. Daarnaast wordt ingezet op het versterken van cultuurhistorische elementen, routes door het landschap en het ontwikkelen van recreatieve ‘poorten’ en 'parels’.  

Aan de slag

Voorbeelden van activiteiten die passen binnen dit type landschap:

• bevorder infiltratie van water op hoge zandgronden door afgraving en diverse planten;
• vermijd hekwerken en kunstlicht, zorg voor faunapassages;
• plant streekeigen struiken en bomen die passen bij de grond.

Meer informatie en uitleg in het handboek

• Alle informatie over dit landschap staat in hoofdstuk 3 van het Handboek Landschap (pagina 169 en verder).
• Alle streekeigen planten voor de hele gemeente Barneveld staan in hoofdstuk 5 van het Handboek Landschap (pagina 404 en verder).
• Zie ook de plantadviezen van Stichting Landschapsbeheer Gelderland voor Heidelandschap(Verwijst naar een externe website), Boslandschap(Verwijst naar een externe website) en Zandverstuivingslandschap(Verwijst naar een externe website).

De verschillende landschapstypen zijn gevormd door het natuurlijk systeem en door hoe mensen in het verleden met het landschap zijn omgegaan. 

Het landschap van de gemeente Barneveld is ontstaan op de overgang tussen de Veluwe en de Gelderse Vallei. De Veluwe, het oostelijk buitengebied, is hoog en droog gelegen. Water kan hier de grond intrekken. De Gelderse Vallei, het westelijk buitengebied, ligt laag en is van nature nat. Hier is het van belang regenwater op te slaan voor drogere perioden en om de beken meer ruimte te geven. 

De Barneveldse beken vormen de basis en zorgen voor heel verschillende landschappen.