Het verborgen succes van preventie

Tienduizenden pogingen, talloze mislukkingen en tegenslagen waren ervoor nodig. Ik zie het zo voor me. Thomas Edison, voorovergebogen boven zijn bureau, geconcentreerd aan het werk, teleurgesteld als na de zoveelste poging zijn uitvinding nèt niet het licht ziet. Maar goed dat er destijds niemand heeft ingegrepen: ‘Nu is het welletjes geweest Thomas, hou er toch mee op’! Vele jaren bracht Edison de moed op om vol te houden, te blijven proberen totdat hij werkelijk zijn licht, de gloeilamp, liet schijnen. Een lumineuze uitvinding waar we al lang profijt van hebben. 

Verborgen succes

Zo zie je maar, de aanhouder wint. De lange adem van Edison loonde de moeite, al was in aanloop het resultaat niet direct zichtbaar. Een lichtend voorbeeld dat me aan het denken heeft gezet. Want deze vlieger gaat ook op voor preventie: ‘het proactief ondernemen van acties om te voorkomen dat sociale, gezondheid of andere problemen ontstaan’. Niet iedereen ziet het nut in van preventie. Terwijl het dus een manier is om problemen te voorkomen door vooraf doelbewust te handelen. Vaak gaat dit gepaard met het zetten van kleine, niet zichtbare stapjes. De voortgang is niet zo duidelijk te volgen en zie er dan maar eens de moed in te houden dat het iets voor je oplevert. Aan de andere kant, als je het grondig aanpakt en weet vol te houden, dan levert het (vaak verborgen) succes op. 

Aan het licht komen

Bij het ene onderwerp vertrouwen we er meer op dat preventie werkt dan bij het andere. Een voorbeeld. Recent was er in de ‘Brandpreventieweek’ voor basisschoolleerlingen een ochtend over brandveiligheid georganiseerd bij het Hulpverleningscentrum. Scholieren kregen uitleg over van alles en nog wat. Hoe je veilig je mobiele telefoon of elektrische fiets kan opladen. Waarom het niet verstandig is om een natte stekker in een stopcontact te doen. Of hoe te handelen bij de vlam in de pan. Het resultaat van de les is niet zo vastomlijnd. Of hierdoor een onveilige brandsituatie is voorkomen, kom je nooit achter. Wel benadrukt dit voorbeeld het belang van preventie; want alles wat niet gebeurt, is (grote) winst, zogezegd het verborgen succes. Jong geleerd, oud gedaan!

Ongewenst gedrag

Brandveiligheid en preventie, dat werkt goed, daar zijn we het volgens mij snel over eens. Maar wat als we het hebben over ongewenst gedrag in de samenleving? Of het niet naleven van regels? Denken we dan nog aan preventie? Of voelen we dan meer voor handhaving: een waarschuwing en/of direct ingrijpen door te beboeten of strafrechtelijk te vervolgen?

Lekker duidelijk

Normen stellen en handhaven, dat is zo helder als een gloeilamp. Regels zijn er niet voor niks. De politie en BOA’s hebben hierin een bijzondere verantwoordelijkheid en grijpen zo nodig in wanneer regels worden overtreden. Tegelijkertijd is dit niet het enige antwoord om het goede samenleven (want daar draait het om!) te bevorderen en ongewenst gedrag terug te dringen. Het vraagt namelijk om meer: een (cultuur/gedrags) verandering. Alleen dát is niet zo een-twee-drie te realiseren. Het vraagt om aandacht, veel geduld, heel veel kleine stapjes en de wil om door te zetten. En juist omdat het resultaat niet direct concreet en zichtbaar is, vinden we dat lastig. Bij handhaving heb je dat niet zo snel, want dat is zo lekker duidelijk. Een belofte die streng en stevig overkomt, maar niet automatisch leidt tot een duurzame verandering (heeft u ook wel eens voor de tweede keer een boete gehad?).

Optelsom

Uiteindelijk gaat het om de optelsom. Duurzame verandering vraagt om meer dan alleen handhaving. Handhaving is het sluitstuk van een aanpak. Preventie is dus een must. Daarnaast begint die betere wereld ook bij onszelf. Door meer bewust te zijn van onze verantwoordelijkheid. Het meer met elkaar te hebben over onderwerpen zoals bijvoorbeeld middelengebruik en verkeersonveilige situaties. Niet alles ‘normaal’ te vinden. Elkaar durven aan te spreken. Een column te lezen en te denken, wat kan ik hieraan doen? Je eigen gedrag proberen te verbeteren of dat van je kinderen. Als we allemaal iets bijdragen, al zijn het kleine stappen vooruit, dan is dat winst voor het veilig en leefbaar houden van onze dorpen en daar hebben we, net als die gloeilamp, er heel lang profijt van. En mooi, iedereen kan ten goede bijdragen!

Reageren? Mail naar burgemeester@barneveld.nl(Verwijst naar een e-mailadres).