Gallië van de Veluwe?

Even eerlijk. Hoeveel tijd bent u per dag kwijt aan het scrollen op de telefoon? Welke aanschaf staat er op het wensenlijstje van dit jaar? En wat zijn de vakantieplannen? Of staat er eerst een weekendje weg op de planning? Is het zo verkeerd om hier tijd aan te besteden, hoor ik u denken… Nee hoor! Ergens voor sparen om ‘iets’ te kunnen kopen of te genieten van een vakantie; daar is niks mis mee. Tegelijkertijd is het goed te realiseren (helemaal nu alles duurder wordt door de ontwikkelingen in de wereld) dat het een voorrecht is om dit soort afwegingen te maken. Niet iedereen en op elke plek heeft deze ‘luxe’ positie. Een dak boven het hoofd of kinderen veiligheid bieden, kan al een hele opgave zijn.

Hypochonders

Ons land is één van de best georganiseerde, meest welvarende landen ter wereld. En hoewel de tijd waarin wij leven niet goedkoper, milder, rustiger, democratischer of vrediger lijkt te worden, is het in Nederland (voor velen) goed toeven. Maar voelen we dat zelf ook zo? Opiniepeiler en journalist, Peter Kanne schreef er een boek over: ‘Lang zal IK lekker leven.’ Hoewel dreigingen — van klimaat tot geopolitiek — reëel zijn, hebben we het druk met scrollen, vliegen, streamen en consumeren. In zijn boek beschrijft hij mensen als zogenaamde ‘welvaarts-hypochonders’. Ja, we maken ons misschien zorgen. Maar we pakken met hetzelfde gemak de vertrouwde draad van comfort en eigen welzijn op. Bijna alsof we hopen dat de storm vanzelf overdrijft, als we maar doen alsof het er niet is.

Zelfkritisch zijn

Wat hem verbaast, is hoe we (wellicht onbewust) de verantwoordelijkheid verschuiven. De werkgever moet voor ons zorgen, de overheid moet ons beschermen, het systeem moet oplossen. En natuurlijk hebben werkgevers en de overheid een maatschappelijke verantwoordelijkheid. Maar dat geldt dus ook voor onszelf. Door de overmatige gerichtheid op het eigen plezier dreigt de samenleving toch wat uit het lood te raken. En eerlijk is eerlijk: we herkennen dat beeld sneller bij anderen dan bij onszelf. Het morele áppel dat Kanne daarom doet, is verrassend eenvoudig: doe íets. Iets kleins. Doe het samen. Want de beschaving komt niet vanzelf. 

Proportie

Zijn voorstel is trouwens geen kruistocht tegen ‘het genieten’, maar eerder een pleidooi voor proportie. Iets minder vliegen, iets meer omzien naar een buur. Iets minder uren op social media, iets meer tijd voor een vrijwillige bijdrage in de buurt. Minder verwachten van het systeem, meer bijdragen aan de gemeenschap waar we zelf onderdeel van zijn. Het vraagt niet om grootse gebaren. Het vraagt om intentie. Om een verschuiving van ik naar wij. Van mijn naar ons. De bereidheid om zelf te genieten van het leven te verplaatsen naar het samen (zorgen) voor elkaar.

Onderhoud

Misschien is dat wèl de essentie: dat onze welvaart, vrijheid en veiligheid geen vanzelfsprekendheid is, maar iets dat we voortdurend moeten onderhouden. Niet met paniek, maar met betrokkenheid. Niet met klagen, maar met kleine daden. En als we minder tijd besteden aan scrollen, streamen of citytrippen, houden we tijd over. Tijd voor een praatje met de buren. Tijd om te helpen waar dat nodig is. 

Geen Gallië 

‘Maar burgemeester’, hoor ik u denken, ‘hier in onze dorpen op de Veluwe hebben we toch een sterke betrokkenheid op elkaar? Daar staan we om bekend!’ Voor onze samenlevingskracht heb ik veel waardering. Toch wil ik het áppel van Kanne onder uw aandacht brengen. We zijn immers niet het ‘Gallië van de Veluwe’. Ontwikkelingen gaan niet aan ons voorbij, de tijden zijn roerig. Bovendien onderstreept recent onderzoek van de GGD dat actieve inzet (voor een vereniging of kerk) bijdraagt aan onze weerbaarheid en bovendien minder eenzaamheid of stress veroorzaakt. Als dat geen zetje is! Tijd dus om de samenleving te zijn die we denken dat we zijn. Dat is de echte luxe die we in ons land hebben: we hébben de ruimte, de vrijheid om ons hiernaar te gedragen. Doet u mee?