Een welkome afwisseling op het grote gelijk

Heeft u wel eens gehoord van ‘Het dilemma op dinsdag?’ Een boek met maar één opdracht: je moet kiezen. Ik zal een voorbeeld geven. ‘Alles wat u zegt, wordt in het Duits nagesynchroniseerd. Of: u wordt op straat altijd achtervolgd door een draaiorgel.’ Waar kiest u voor? Het lijkt een simpele vraag. Maar achter elke vraag, zit een diepere laag. Elk dilemma zet ons aan het denken. Het kan leiden tot een verrassend, ongewoon gesprek of een interessante (soms oeverloze) discussie. Is dat erg? Helemaal niet! 

Laagdrempelig

Het is bij uitstek een manier om uzelf en de ander nog beter te leren kennen. Dit soort vreemde dilemma’s met rare keuzes dwingen ons tot nadenken, ook over onderwerpen waar je niet zo snel bij stilstaat. Het helpt om een laagdrempelig gesprek te voeren. Of gewoon even te lachen met elkaar. De ene keer serieus, de andere keer vol verwondering omdat men iets leert of nieuws ontdekt. Iets wat naar mijn idee in deze tijd van ‘het grote gelijk’ een welkome afwisseling biedt. 

Kleine en grote moraal

Het ‘grote gelijk’, ‘het recht’ op de eigen waarheid. Het vingertje heffen naar elkaar. Ofwel de ‘kleine’ moraal. ‘Ja, dat is ook een perspectief’ is dan de reactie. Ergens begrijpelijk: we kennen in Nederland de vrijheid van meningsuiting. Een groot goed. Maar bij dit grondrecht hoort ook de plicht van verantwoordelijkheid. Hoe zit het met onze ‘grote moraal’? Wat betekent de stelligheid van het eigen gelijk en de rechten die we daaraan ontlenen voor de manier waarop we met elkaar omgaan? Wat betekent dit voor een gezamenlijk beeld van de werkelijkheid? 

Wat is waar?

Online is er een overvloed aan informatie. Denk bijvoorbeeld aan de berichtgeving over oorlogsgebieden. Nu is dat sowieso al een chaotische en complexe situatie, maar de berichten roepen steevast de vraag op: wat is de situatie? Of denk aan het bewust delen van desinformatie/nepnieuws (zoals   autocratische regeringen of terreurgroepen geneigd zijn te doen). Hierdoor raakt de grip op de werkelijkheid zoek. Want als we niet meer weten wat waar is, levert dat een ongemakkelijke situatie op waarin er geen vertrouwen meer is in de samenleving en in de medemens. Onverschilligheid ligt dan op de loer. 

Waarheid

Jonathan Sacks zei ooit eens: ‘Waar waarheid uitdooft, dooft het vertrouwen’. Vertrouwen in elkaar, hebben we nodig om te kunnen samenleven, om met elkaars verschillen om te gaan, om de ander als mens te blijven zien. Waarheid is dan de plek waar we allemaal kunnen leven, wie we ook zijn.

Hoe doen we dat?

De waarheid is te kostbaar. Voor ons allemaal. Het is daarom meer dan de moeite waard om de werkelijkheid te onderzoeken, nieuwsgierig te blijven. Is het echt waar wat ik zie, lees of hoor? Wie heeft het bericht geschreven en waarom? Maar ook andere nieuwsbronnen te lezen of wellicht de verdieping te zoeken in wetenschappelijke studies, onderzoeken. En natuurlijk - met of zonder een dilemma op dinsdag - de dialoog op te blijven zoeken. Misschien zelfs wat water bij de wijn van ons eigen gelijk te doen. Of eigenlijk: niet alleen maar het opeisen van de kleine moraal (wat is goed voor mij) maar juist ook aandacht te hebben voor de grote moraal (wat is goed voor ons allemaal). 

Reageren? Mail naar burgemeester@barneveld.nl(Verwijst naar een e-mailadres)