De stad is geen camping

Nu de dagen korter zijn en het weer kouder, neem ik u in gedachten mee naar de zomer. Weet u wat ik me afvraag? Waarom kijken we in de zomer op een andere manier naar onze omgeving? Op een camping bijvoorbeeld is de beleving net even anders. De kampeerplek ziet er netjes uit. We maken een praatje met onbekenden, helpen als buren worstelen met tentstokken en halen plezier uit eenvoudige dingen. Buiten koken, bij een kampvuur zitten, koffiedrinken in de ochtendzon. Minder schermen, minder drukte, minder stress. Het leven ontvouwt zich op een vakantieverblijf in een heerlijk traag tempo. Massa’s mensen gedijen daar uitstekend bij. 

Volstrekt normaal

Op een camping voelen mensen zich voor even onderdeel van een gemeenschap. De voorzieningen voor een verblijf zijn goed te overzien. Van slapen op een (dun) matras (opblaasbaar of niet), de auto op een centraal parkeerterrein tot het delen van een toiletgebouw met een veld vol kampeerders. De gasten vinden dat volstrekt normaal. Alles wordt netjes en schoongehouden (van het groen tot het zwembad). De verantwoordelijkheid hiervoor ligt bij de campingbeheerder en de gasten betalen hiervoor. Dat maakt samenleven op een camping overzichtelijk en best fijn. 

Thuiskomen

Maar wat als we ‘thuiskomen’? Dan wonen we weer in een wijk, een dorp. In de buurt waar we jarenlang wonen. Hoe ziet ons eisenpakket er dan uit? Welke voorzieningen hebben we dan nodig? En wie is dáár de (camping)beheerder van? 

Burgerzin

Bij de Vereniging van Nederlandse gemeenten (VNG) hield onlangs oud-hoogleraar internationale politiek, Jonathan Holslag (nu burgemeester van de Vlaams-Brabantse gemeente Tienen) een hartstochtelijk pleidooi over burgerzin. Zijn stelling: ‘Onze stad is geen camping’. Zijn observatie is scherp: mensen verdedigen met overtuiging hun rechten, terwijl de verantwoordelijkheid voor de gemeenschap, de plichten horen bij anderen. Terwijl een democratie juist staat of valt met actieve, verantwoordelijke burgers. Het zwerfafval op de stoep is een probleem van de gemeente. De auto willen we het liefst voor de deur parkeren. Het onkruid tussen de tegels hoort iemand anders weg te halen. De overhangende takken, de verwaarloosde speelplek of de eenzame buurman zijn zaken waar vooral ‘anderen’ iets aan moeten doen. Interessant toch? Het lijkt erop dat we dan ‘calculerende burgers’ zijn die telkens baten en kosten afwegen. Wat levert mij dit op? 

Mul zand

Wellicht denkt u nu: de gemeente is toch ook verantwoordelijk hiervoor? Om te zorgen voor ‘schoon, heel en veilig’. Of een schild te zijn voor de zwakken. En ja, dat ben ik met u eens. Maar onderschat het niet, want het is een forse opgave voor een gemeente. Verbeteren en veranderen kost bovendien tijd. Lokale overheden dragen een grote hoeveelheid aan taken, hebben te maken met tal van wetten, werken binnen strikte regels en zijn voortdurend bezig om draagvlak te creëren. Het is als fietsen door mul zand. Je trapt hard, maar komt niet zo hard vooruit als je zou willen en met een beetje pech graaf je jezelf helemaal in. 

Burgerlijke betrokkenheid

Een leefbare buurt ontstaat niet uitsluitend door gemeentelijke budgetten, uitvoeringsprogramma's of handhavers. Natuurlijk heeft de overheid een belangrijke taak. Maar geen enkele gemeente kan zonder burgerlijke betrokkenheid. Een woonomgeving komt tot bloei als mensen meedoen. Een papiertje oprapen zonder zich af te vragen van wie het is. Samen een plantsoen onderhouden. Een bezoekje bij een eenzame buurman. Niet alleen melden wat er misgaat, maar óók nadenken of er andere oplossingen zijn om een situatie te verbeteren.  

Look-a-like

Op de camping is het prettig om deel uit te maken van een gemeenschap waarin niet alles georganiseerd hoeft te worden. Mensen gedijen goed bij rust, verbinding en eenvoud. Alleen de stad of een dorp is géén camping. Wel zou het op sommige punten wat meer op elkaar mogen lijken. Dan heb ik het niet over het slapen op een dun matrasje in een natte tent. Dan heb ik het over de ontspannen onderlinge verbinding en de empathische betrokkenheid. 

Sterke buurten

Uiteindelijk zijn sterke buurten, dorpen en steden niet het resultaat van perfecte overheden. Sterke buurten ontstaan door inwoners die begrijpen dat samenleven meer vraagt dan consumeren. Een gemeenschap wordt gebouwd door mensen die niet alleen vragen wat de samenleving voor hen kan doen, maar ook wat zij zelf voor hun omgeving willen betekenen. Dat besef is misschien wel de allerbelangrijkste voorziening van allemaal. Een besef dat wat zomerse warmte geeft in dit koude najaar. 

Reageren? Mail naar burgemeester@barneveld.nl(Verwijst naar een e-mailadres)