De democratie: een levendig huis

Voor wie twijfelt of de democratie nog leeft, raad ik aan een verkiezingsdebat met een zaal met ruim 700 kinderen bij te wonen. Samen met Lotus, onze kersverse kinderburgemeester, was ik bij het ‘Debat voor de toekomst’. Eén debat over de toekomst, mét de toekomst. Wat een levendigheid en energie in de zaal! Dat geeft hoop, kan ik wel zeggen. Voor politici in Den Haag wat mij betreft verplichte kost om eens mee te maken.

Leren en luisteren

Kinderen debatteerden vol enthousiasme en met respect voor elkaar. De stellingen waren door de kinderen zelf bedacht. Over de wolf, vuurwerk, meer huizen bouwen en (ja, echt waar!) het verlagen van de BTW. Het ging er niet om gelijk te krijgen. Belangrijker was om meer over deze onderwerpen te leren en te luisteren wat een ander erover te vertellen heeft. Zo kan het zelfs gebeuren dat een mening veranderde. Helemaal niet erg, want dat is juist het nut van een (respectvol) debat. Precies de boodschap die premier Schoof deze week over het voetlicht bracht op het Johannes Fontanus College. 

Levendig debat

Inmiddels zijn de eerste ‘grote mensen’ debatten weer van start gegaan; er zijn immers verkiezingen in aantocht. Eerst voor de Tweede Kamer en volgend jaar maart voor de gemeenteraad. Een goed debat geeft meer helderheid over allerlei standpunten die de koers en onze toekomst mede bepalen. Daarbij hoop ik op dezelfde wederzijdse tolerantie en levendigheid, maar ook op hetzelfde respect voor elkaar als bij het kinderdebat.

Gespreksonderwerp

De eerste landelijke verkiezingen voor de Tweede Kamer onder het huidige kiesstelsel waren in 1917. Dit jaar is het de 32e keer dat we op deze manier stemmen. Normaal zijn de verkiezingen eens per vier jaar, maar de omloopsnelheid is duidelijk toegenomen. De komende verkiezing is namelijk de zesde in 15 jaar. Het vertrouwen in de landelijke politiek is tot een absoluut dieptepunt gezakt (uit recent onderzoek blijkt dat er in Nederland nog maar 4% vertrouwen is in ‘Den Haag’). Het uitblijven van oplossingen voor tal van vraagstukken (van wonen tot stikstof) is niet zonder effect. Niet goed voor onze democratie! 

Zachte kant

Hebben we nog wel genoeg aandacht voor de kwetsbaarheid en de waarde van onze democratie? Tuurlijk, de grondwettelijke opdracht om verkiezingen te houden is cruciaal, maar ook de ‘zachtere’ kant telt mee. Los van het vermogen om resultaten te boeken door samen te werken en verschil te overbruggen is nog iets anders nodig. Een dienende en rechtvaardige houding van volksvertegenwoordigers. Geen geruzie of vliegen afvangen dus. Nee, een houding die zich laat vertalen in voorbeeld- en voorleefgedrag. Een houding die oog heeft voor de minderheid bij meerderheidsbesluitvorming, die het algemeen belang vooropstellen en niet alleen vanuit eigen en/of partijbelang willen handelen. Een houding die de kracht van de samenleving versterkt.

Burgerplicht

Onze democratie hangt bovendien nauw samen met onze rechtsstaat. Wel is enige institutionele terughoudendheid geboden. Voor een democratische rechtsstaat zijn namelijk instituties als onafhankelijke rechtspraak, media en wetenschap essentieel. Dat verdient bescherming en ruimte om te kunnen handelen. Het democratisch huis blijft alleen stevig staan als de fundamenten niet worden aangetast. Alles bij elkaar vormt dit namelijk onze unieke vrije samenleving. Waarbij we niet het belang van democratisch burgerschap mogen onderschatten; de betrokkenheid en inzet vanuit alle lagen van de samenleving. Ofwel onze ‘actieve burgerplicht’. Door zelf, in vrijheid, bij te dragen aan de plek waar we leven. Lokaal en concreet verantwoordelijkheid te nemen en wat bijdragen ten goede. Kortom, het gaat niet alleen om de fundamenten en de structuur van het democratisch huis, de inzet van politici, maar ook om de inzet van inwoners zelf. 

Stem!

Onze plicht om bij te dragen aan de samenleving kan op vele manieren invulling krijgen. Een invulling is ervoor zorgen dat het recht om te mogen stemmen daadwerkelijk kan plaatsvinden. De komende verkiezingen zijn een gigantische logistieke operatie. In onze gemeente zijn er 45.843 kiesgerechtigden, 39 stembureaus, 343 (vrijwillige) stembureauleden en 1.800 telformulieren. Op de teldag zijn ruim 130 collega’s van de gemeente aan het werk voor een soepel verloop. Mooi dat er zo veel betrokkenheid is. En daarnaast? Ga stemmen! Zoek verdieping in verschillende verkiezingsprogramma’s, de kieswijzers, ga met anderen hierover in gesprek en (of) kijk naar de hopelijk levendige debatten en breng op woensdag 29 oktober een stem uit. Op naar het stembureau! Mag ik op u en jou rekenen? 

Reageren? Mail naar burgemeester@barneveld.nl(Verwijst naar een e-mailadres).